الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )

217

أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )

و اما متن روايت : زراره مىگويد : به امام عليه السّلام ( باقر يا صادق عليهما السّلام ) عرض كردم : شخص در اثناء نماز شك مىكند كه آيا دو ركعت خوانده يا چهار ركعت وظيفهء اين شخص چيست ؟ حضرت فرمود : دو ركعت نماز ايستاده به جا آورد همراه با چهار سجده ( در هر ركعت دو سجده ) و اين دو ركعت را بايد با فاتحة الكتاب بخواند ( يعنى دو ركعت نماز احتياط ايستاده بخواند ) سپس تشهد بخواند و نماز را تمام كند و چيزى بر ذمّه او نيست ( وظيفه شرعى را انجام داده ) . سپس خود امام عليه السّلام فرمود : و اگر شخصى مصلى ميان ركعت 3 و 4 شك كند بايد قيام كند و يك ركعت ديگر بدان بيفزايد . آن‌گاه چيزى بر ذمّه او نيست سپس امام عليه السّلام شش جمله فرمود : 1 . لا ينقض اليقين بالشك ، 2 . و لا يدخل الشك فى اليقين ، 3 . و لا يخلط احدهما بالآخر ، 4 . و لكن ينقض الشك باليقين ، 5 . و يتم على اليقين فيبنى عليه ، 6 . و لا يعتد بالشك فى حال من الحالات . كيفيت استدلال : در فراز دوم امام عليه السّلام فرمود : كسى كه ميان سه و چهار شك كرد و حال آنكه سه ركعت را احراز نموده بايد برخيزد و يك ركعت ديگر بدان بيفزايد اين براساس استصحاب است كه اين مصلى يقين دارد كه ركعت رابعه را قبلا اتيان نكرده بود حالا در اثناء نماز شك در اتيان دارد . پس اركان استصحاب تمام است و بايد عدم اتيان را استصحاب كند ، آن‌گاه وظيفه دارد قيام نموده و ركعت چهارمى را هم بيفزايد و حق ندارد آن يقين به عدم اتيان را با اين شك در اتيان بشكند ، بلكه يقين را با يقين بايد شكستن ، يعنى يقين داشت به عدم اتيان ركعت رابعه . پس بايد برخيزد و ركعت چهارمى به‌جا آورد تا يقين كند به اتيان و آن حالت ترديد و دودلى را از خود دور كند ، آن‌گاه آن شش فقرهء آخر روايت تماما تأكيد همين قانون استصحاب خواهند بود . اعتراض شيخ انصارى : ايشان مىفرمايند : در اين جمله از حديث كه مىگويد : « قام